﻿<title_newspaper=”Chłopska Droga”> 
<title_article=”Za polską mowę…”> 
<author_1=”Wiktor Broś”>
<author_2=””>
<language=”pl”> 
<style=”press”>
<year="1952">
<month="10">
<date=”1952-10-19”>
<period=”w”>
<status=”1_obieg”>
<support=”paper”>
Od lat ziemia warmińska dostarczała robotników zachodnio-niemieckim magnatom, właścicielom kopalni i hut. Wielu Warmiaków z nędzy uchodziło do pracy w dalekiej Westfalii. I ja byłem wśród nich. Za chlebem wyjechałem w 1908 roku z rodzinnego Lamkowa. W stalowniach Zagłębia Ruhry poznałem kapitalistyczny wyzysk. Niemało zaznałem tam krzywd i upokorzeń, jako robotnik i jako Polak.
Gdy w roku 1920, ogłoszono plebiscyt, który miał zdecydować o tym, czy my Warmiacy i Mazurzy będziemy wreszcie polskimi obywatelami, czy też dalej pozostawać będziemy w niewoli — powróciłem do Lamkowa. W czas plebiscytu, i później, gdy pewne już było, że ziemie nasze i tym razem do ojczyzny nie powrócą — wzmógł się terror względem tych, którzy się do polskości przyznawali. Pogróżki i szykany były chlebem codziennym. Napady bojówek niejednego zmusiły do ucieczki przez zieloną granicę do Polski. Zaciekłym hakatystom o to chodziło, by na tej ziemi polskość za wszelką cenę wytępić.
Po plebiscycie było jeszcze w naszym powiecie do 1933 roku do czasu kiedy Hitler ze swoją bandą władzę zagarnął, kilka szkół polskich. Ale dzieci, które do tych szkół chodziły, tak były prześladowane i dręczone przez swych rówieśników, że same prosiły rodziców, żeby ich do polskich szkół nie posyłali. Nie sposób opisać, co się działo wówczas w sercu matki, która pragnęła, by dziecko jej uczyło się w polskiej szkole.
W 1933 roku zniknęły i te nieliczne szkoły polskie. Hitlerowcy postawili sobie za zadanie wyplenić ze szczętem polskość na naszych ziemiach. Nie było dnia bez napaści i aresztowań. I mnie aresztowanie nie minęło. Skatowali mnie ci bandyci tak, że gdy następnego dnia żona przyszła, to mnie nie poznała. Podeszła do mnie (byłem akurat na korytarzu) i spytała, czy nie wiem, co się dzieje z Wiktorem Brosiem.
</support> 
</status> 
</period> 
</date> 
</month> 
</year> 
</style> 
</language> 
</author_2> 
</author_1> 
</title_article>
</title_newspaper>
 
